Cees wandelt, de buurt helpt.

“Dit verhaal speelt niet alleen hier,” zegt Bea. “Overal zijn mensen zoals Cees. Als u dit leest, hopen we dat u de ogen en oren van uw buurt wilt zijn.”

In Wijk bij Duurstede wandelt Cees. Elke dag. Zon, regen of wind: hij gaat. Altijd. Voor veel mensen is hij een vertrouwd gezicht. Rustig, vriendelijk, soms wat zoekend. Voor Cees voelt buiten zijn vanzelfsprekend. Het geeft hem ruimte, vrijheid en houvast.

Op een van de eerste zonnige dagen na de winter ontmoet ik Bea, zijn zus, en Marijke, verpleegkundige in het Ewoud & Elisabeth Gasthuis van QuaRijn. Cees woont hier sinds enkele jaren. Terwijl wij praten, loopt Cees zelf, hoe kan het ook anders, door het dorp. Met een collega van het welzijnsteam is hij even naar de markt. “Hij komt zo wel langs,” zegt Marijke. En inderdaad: nog geen tien minuten later staat hij in de deuropening. Alsof het precies zo bedoeld is.

Een visje halen bij de visboer
Cees is een vriendelijke man, wat gesloten, maar is graag onder de mensen. Hij groeide op in een gezin met zeven kinderen, als een-na-oudste. “Hij trok zich vroeger wat meer terug,” vertelt Bea, “maar was altijd wel onderdeel van de gemeenschap, net als de dag van vandaag” Hij hield van kleiduifschieten en werkte jarenlang als timmerman bij Kasteel Sandenburg, waar hij het onderhoud verzorgde.  Dit jaar wordt hij 65.

Wanneer ik hem vraag wat hij zo fijn vindt aan wandelen, lacht hij zoals altijd en hoeft hij niet lang na te denken:
“Buiten zijn. Even een visje halen bij de visboer.” Het zit ‘m in de kleine dingen.

Leven met FTD
Cees heeft FTD, frontotemporale dementie. Een vorm van dementie die zich anders uit dan veel mensen verwachten. Waar vergeetachtigheid vaak het eerste is waar men aan denkt, zit het bij FTD juist in gedrag, impulscontrole en behoefte aan beweging.
Cees heeft steeds minder controle, grip op hetgeen hij doet. Hij kan ook niet overzien wat zijn gedrag teweegbrengt bij anderen. Buiten wandelen is altijd al een passie geweest en dat is niet veranderd.  Nu kan hij echter wandelen zonder dat hij vermoeidheid voelt of gevaren ziet in het verkeer. 

‘Jij bent de rijinstructeur van Cees. Jij geeft aan waar hij heen moet en hij rijdt er zelf heen. Soms moet je op de rem trappen, soms juist gas geven.’ Het team van het Ewoud & Elisabeth Gasthuis kreeg hiervoor trainingen van het CCE. “Dat was ontzettend waardevol,” zegt Marijke. “We willen echt begrijpen wat iemand nodig heeft, zodat we de juiste ondersteuning kunnen bieden.”

Voor Cees betekent dat: ruimte om te bewegen, maar wel met begeleiding en structuur. Vrijheid, met een vorm van controle.

Vrijheid en open deuren
Op de locatie is gekozen voor open deuren. Geen gesloten afdeling, maar naar buiten kunnen zoals thuis. Dat is mooi en soms ook uitdagend. Cees wandelt soms uren achter elkaar. Niet altijd met een duidelijk doel. Zijn wereld beweegt voortdurend.

Met een GPS-tracker kan het team hem volgen als dat nodig is. Er werden zelfs routes geanalyseerd. Maar Cees kiest zijn eigen weg: elke dag anders.

De kracht van de buurt
Juist daarom besloten Bea en haar man Gert iets belangrijks te doen: ze ging de buurt in. Winkeliers werden aangesproken, het verhaal van Cees werd gedeeld. 

Niet veel later kwam er een telefoontje van een betrokken winkelier:
“Cees staat al een tijdje in onze winkel… wat kunnen we doen?”
“Dat telefoontje was veel waard,” zegt Marijke. “Het laat zien dat mensen willen helpen, maar soms niet weten hoe.” Door het gesprek ontstond begrip. En dat is precies waar dit verhaal om draait.

Wat kun jij doen als je iemand tegenkomt die verward is?
Mensen met dementie zoals Cees, kunnen soms gedrag laten zien dat verwarrend is. Ze kijken zoekend om zich heen of vertellen een onsamenhangend verhaal. Cees kan ook buiten lopen op een regenachtige dag zonder jas. Je kunt hem dan opdracht geven; Cees, het is goed om terug te gaan naar het Ewoud en Elisabeth Gasthuis, want het is slecht weer. Doet hij dit niet, loop dan een stukje mee.

Bea legt uit:
“Stel korte, duidelijke vragen, probeer aan te sluiten bij de belevingswereld. En wees soms ook direct, want sturing is nodig.” Doormiddel van een duidelijke opdracht. Een klein gebaar kan al het verschil maken.

Nu de dagen weer langer worden
Iedereen verlangt naar buiten. Naar licht, lucht en beweging. Cees ook. En de familie van Cees hoopt vooral op één ding: Dat we naar elkaar omkijken.
Cees loopt ondertussen gewoon weer verder. Misschien naar de visboer. Misschien ergens anders heen.
Maar nooit alleen.